اللهم کن لولیک الحجه بن الحسن صلواتک علیه و علی آبائه فی هذه الساعه و فی کل ساعه ولیا وحافظا و قائدا و ناصرا و دلیلا و عینا حتی تسکنه ارضک طوعا و تمتعه فیها طویلا
پیوندها

پایگاه اطلاع رسانی دفتر رهبری

پایگاه ریاست جمهوری

مجلس شورای اسلامی

پایگاه اطلاع رسانی وزارت کشور

سازمان ثبت احوال کشور

 

سایت طبس و دستگردان

 

 
کل کاربران : 46988
کاربران امروز : 44
بازدید امروز : 45
کاربران دیروز : 117
بازدید دیروز : 117
کاربران آنلاین : 24

 

بانک اطلاعاتی شهرستان بیرجند
معرفی بخش دستگردان
     

دستگردان – شهر عشق آباد

 

 دستگردان در لغت به معنای زمین و ملک زراعتی است ، واژه دستگردان بنا بر نقل معمرین و افراد آگاه به تاریخ منطقه نخست ( دشت گردان ) بوده وجه تسمیه آن را دلاوری ، شجاعت و جوانمردی ساکنین منطقه می دانند . همانگونه که از واژه ( گردان ) ( بضم گ ) استنباط می شود بدلیل موقعیت سوق الجیشی منطقه حاکمان وقت آن را بعنوان آماده گاه و قرار گاه ( پامیر ) که آقای ذبیح الله منصوری به سبک رمانی ترجمه نموده آمده است نیز چنین فهمیده می شود که در زمان اشراف اسماعیلیان بر بسیاری از مناطق ایران از جمله قهستان ( قائنات فعلی ) که طبس و توابع آن بخشی از آن بوده تغذیه و تدارک نیروهای مستقر در قلاع اسماعیله از شهر ( پاشنه دران ) در این منطقه انجام می گرفته . به هر حال واژه ( دشت گردان ) در اثر کثرت استعمال و دگرگونی  واژه ها به تدریج به ( دست گردان ) و و سپس ( دستگردان ) تغییر یافته است .
بخش دستگردان  از بزرگترین بخشهای کشور و استان یزد است که قدمت آن به قرن ششم هجری باز می گردد ، در پیدایش این بخش چنان که از کهنسالان آن  زبان به زبان تا کنون نقل شده است ، سرزمینی سرسبز و بسیار بزرگ بوده است که قهر طبیعت و بروز خشکسالیهای متوالی آنرا به کویری لم یزرع مبدل ساخته است . بخش دستگردان اکنون میراث دار تاریخ و فرهنگی کهن است  ، فرهنگی که به مردمان سختکوش این بخش آموخته است تلاش و کوشش  خود را با اقلیم خشک منطقه تطبیق دهند و این تلاش را در معماری خویش به صراحت آشکار سازند ، وجود آثاری چون مسجد قدیم دستگردان با قدمت بیش از هزاران سال ، آب انبارها ، رباط ده محمد و رباط زنگیچه ، قلاع اسماعیلیه ، غار کوه سفید  و خانه های خوانین در روستاهای هودر ، بادام تک و۰۰۰  مهارت در معماری این بناها گواه این مدعاست . اما آنچه مسلم است در سالیان اخیر جلوه های این تاریخ کهن از جمله برج و باروهای روستاهای هودر ، بادام تک ، دستگردان و ۰۰۰۰ دستخوش تغییرات ویرانگری شده و از آن گنجینه گرانبها خرابه های بیش باقی نمانده است .چندی پیش توسط سازمان محترم میراث فرهنگی و گردشگری استان یزد تمهیدات ثبت کلیه آثار تاریخی روستاهای بخش دستگردان انجام و هم اکنون نیز توسط پیمانکار در حال انجام است ، در همین راستا  خانه شجاع سنگچولی و قلعه حسن آباد شجاع و رباط ده محمد و خانه قیاسی در روستای منصوریه جزو آثار ملی و باستانی کشور به ثبت رسیده است و برای بازسازی و مرمت مسجد قدیم روستای دستگردان که متعلق به قرن ششم هجری است در سال آینده اعتبار لازم تخصیص خواهد یافت .

معرفی شهر عشق آباد (دارالولایه)

به هر حال بخش دستگردان  به مرکز شهر عشق آباد با مساحت ۱۲۰۰۰ کیلو متر مربع در فاصله ۱۰۵ کیلومتری مرکز شهرستان طبس و در فاصله 380 کیلومتری مرکز استان خراسان جنوبی  قرار دارد .این بخش که مشتمل بر ۹۳ روستای مسکونی و دو دهستان بنام دهستان کوه یخاب  به مرکزیت روستای تپه طاق و دهستان دستگردان به مرکزیت  شهر عشق آباد است از شمال به شهرستان بردسکن ، از جنوب به بخش مرکزی شهرستان طبس ، از غرب به استان سمنان و از شرق به شهرستان بشرویه منتهی می شود ، طول و عرض جغرافیایی آن ۵۶ درجه طول شرقی تا ۵۷ درجه طول شرقی و ۳۳ درجه عرض شمالی تا ۳۵ درجه عرض شمالی است ،  مردم این بخش به  زبان فارسی و لهجه دستگردانی  صحبت می کنند .تمام مردمان این بخش شیعه و بزرگترین افتخار خود را به گواهی تاریخ قدوم مبارک حضرت علی ابن موسی الرضا «ع»  در مسیر سفر تاریخی ایشان از مدینه به مرو را  بر پیکره خود دیده  و بدان تبرک یافته است  و بدین خاطر است که به مقدم الرضا  شهرت یافته است . امام رضا (ع)در روستای پاشنه دران و روستای ون ،بم(یوسف آباد) توقف داشته اند و لحضاتی مردمان این روستاها از برکات وجودی آن امام همام تبرک جسته اند
ویژگیهای توپوگرافی ( کوهپایه ، دشت ، دره ، ساحل و جزیره ) دهستان دستگردان دهستانی است کویری و مسطح و با توجه به ارتفاعات می توان گفت قسمتهای مرکزی، شمال غربی و غرب دهستان دارای زمینهای پست تری نسبت به جنوب غربی آن می باشد در شرق دهستان کوههای تنگل کوهک ، نوآهنگ فلا و در جنوب شرقی سیاهکوه ، کوه سفید و درجنوب کوه دهنه ، حسن کوهی و در غرب کوه ماری ، کوه خال ، آب کوه کشیده شده است و همچنین کوههای خرمایو ، شارم ، گو مرغ و کال طاق در قسمتهای مرکزی دیده می شود . دشتهای معروف منطقه عبارتند از : دشت ده محمد ، دشت آزبکوه جدید ، دشت میات تکاب ، دشت چاه مسافر ، دشت محمدیه ، دشت کلشانه ، دشت شیرگشت و دشت کویر کاج .
۷۰ حلقه چاه کشاورزی و بیش از ۶۰ رشته قنات در بخش وجود دارد که کشاورزان  را به فعالیت وا داشته است  ، محصولات عمده کشاورزان این بخش در تولید گندم ، جو  ، سیر ، کنجد ، زعفران ، پسته ، پنبه ، آفتابگردان ، ذرت ، علوفه ، یونجه ، خرما ، انگور ، و … خلاصه می شود .ارتفاعات مهم و سوق الجیشی منطقه کوههای آبخورگ ، رشته کوه سرهنگی ، رشته کوه کلشانه و رشته کوه، کوه سفید است .
این بخش عظیم که در دل کویر لوت واقع شده است گنجیه ای از برکات ذات اقدس الهی در درون خویش نهفته است  زمینهای مستعد کشاورزی که بعلت کمبود آب کشت نمی  شود از دغدغه های بزرگ اربابان فن کشاورزی است  ، معادن بسیار غنی و متعدد از قبیل ذغالسنگ ، خاک صنعتی ، بنتونیت ، باریت ، منگنز ، بوکسیت ، سلیس ، سنگ آهن ، گچ ، سولفات سدیم ، سرب و روی و دهها معدن دیگر در بخش  که بعضا فعال و برخی دیگر نیز بلااستفاده مانده موید این مطلب است که این بخش دور افتاده سرشار از پتانسیلهای بالقوه است .
اکثریت روستاهای این بخش از نعمت برق و تلفن و آب بهداشتی  برخوردار هستند ، راه ارتباطی روستاهای بزرگ و پرجمعیت بخش به شهر عشق آباد آسفالت و راه سایر روستاها نیز خاکی است ، ۲۹ روستای بخش دارای شورای اسلامی و دهیاری است و فعالیت دهیاری در برخی از روستاها چشمگیر و چهره روستاها را نیز دگرگون کرده است که انشاء الله با تخصیص اعتبار ویژه به این روستاهای محروم شاهد رونق بیش از پیش آنها باشیم و تا حدودی جلو مهاجرت بی رویه به شهرها را بگیریم .
بخش دستگردان بر روی گسل زلزله واقع شده  و این مهم  ضرورت ارشاد مردم و توجیه آنان جهت ساخت مسکن بر مبنای اصول نظام  مهندسی را دو چندان می کند ، چرا که بلایای طبیعی بخصوص زلزله غیر قابل پیش بینی بوده و ایران اسلامی خاطره های ناگواری از آن دارد .
افزون بر ۳۵ اداره و نهاد دولتی در بخش دستگردان امور روزمره مردم را انجام می دهند و نبود برخی از ادارات من الجمله  ، بانک رفاه کارگران ، دادگاه عمومی ، اداره ثبت اسناد و املاک و ۰۰۰ مشکلاتی را برای مردم بوجود آورده است .از بعد فرهنگی مردم این بخش یکدست شیعه بوده و در مناسبتهای اسلامی بویژه رمضان و محرم و صفر عزاداری و مناسبتهای انقلاب اسلامی حضور آنان چشمگیر و پررنگ است یکی از رسوم بسیار معنوی و ارزشمند مردم این بخش  در تاسوعای حسینی است که کلیه هیاتهای عزاداری بخش دستگردان در محل مصلی نماز جمعه حاضر و بصورت متحد و یکدست به عزاداری سید و سالار شهیدان می پردازند ، اعتقادات اسلامی هنوز ریشه در تفکرات خانواده ها دارد و در تربیت فرزندان بخصوص دخترها اعتقادات و رسوم شدیدتر است ، در دهستان دستگردان فرهنگ کار و تلاش و سختکوشی جایگاه ویژاه ای در خانواده ها دارد  و در دهستان کوه یخاب نیز دامداری و عشایر کوچ رو آنها را به ادامه زندگی واداشته است ، دو طایفه عشایری ایلخانی و طاهری قدمتی کهن در زمینه دامپروری شهرستان طبس  دارند ، که این مهم با عنایت به وجود هزاران راس دام ضرورت ایجاد نمایندگی امور عشایری را در بخش دستگردان دوچندان می نماید . روند مهاجرت در سالهای گذشته و طبق سرشماری سال ۱۳۸۵ بسیار زیاد و در اکثر روستاها با افت جمعیت و تنها در مرکز بخش با اضافه جمعیت روبرو بوده ایم .مهاجرت ها بدلیل نبود کار و به شهرهای کاشمر ، بردسکن ، تهران ، مشهد و سمنان و طبس صورت گرفته است .
غالب مردم منطقه به دامداری ، قالیبافی و دردهستان دستگردان به کشاورزی و خدمات مشغولند در بخش افزون بر ۳۰۰ واحد صنفی و خدماتی و تولیدی وجود دارد .
وجود ۱۴۶۰۰۰ دام سبک ( گوسفند و بز ) ۲۴۰۰ نفر شتر ، ۱۴۵۰ راس گاو  بخش دستگردان را به قطب دامپروری مبدل ساخته است . که متاسفانه بروز هشت سال خشکسالی متوالی آنرا رو به انهلال و نابودی می کشاند.
آّب شرب شهر عشق آباد در حال حاضر از طریق دو حلقه چاه محفوره در ۱۳ کیلومتری  عشق آباد در دشت هودر با آبدهی ۳۵ لیتر در ثانیه تامین می گردد آب در مخزن ۲۰۰۰ متر مکعبی ذخیره و پس از کلرزنی و طی مسافت ۱۳ کیلومتر با لوله ۳۵۰ میلیمتری به شهر وارد می شود .
برکات انقلاب اسلامی در چهره شهر عشق آباد خصوصا و  تک تک روستاهای بخش دستگردان عموما  نمود و جلوه ای دیگر دارد ، راه اندازی پست ۱۳۲ کیلو ولت ، عبور خط آهن و احداث ایستگاه حمل مسافر ، فیبر نوری ، راه اندازی تلفن همراه ، احداث تالار فرهنگیان ، احداث ساختمان شهرداری و ارتقای عشق آباد به شهر ، ارتقای پاسگاه انتظامی به فرماندهی انتظامی  و راه اندازی پاسگاه انتظامی در روستای تپه طاق ، ایجاد دفاترشورای حل اختلاف در چند روستای بخش ، و دهها مورد دیگر تنها گوشه ای از این خدمات ارزنده است ، با این وجود هنوز غبار محرومیت بر چهره این بخش خودنمائی می کند و زدودن این غبار همت و تلاش مسئولین محترم و مردم کوشای این دیار را می طلبد

                بخش دستگردان به مرکزیت شهر عشق آباد پس از انتزاع از خراسان و الحاق به استان یزد از نظر موقعیت جغرافیائی در شمالی ترین ناحیه استان یزد قرار گرفته و دروازه ورودی آن از خراسان رضوی به شمار می رود ، فاصله شهر عشق آباد تا تهران از نزدیکترین و سردترین مسیر   ( جاده بیارجمند در شهرستان شاهرود ) ۸۰۰ کیلومتر و تا یزد ( مرکز استان ) ۵۱۰ کیلومتر و تا مشهد الرضا «ع» ۴۲۰ کیلومتر و تا شهر طبس مرکز شهرستان ۱۱۰ کیلومتر است.

             این بخش برسر راه استانهای شیراز، اصفهان ، یزد و بندر عباس قرار دارد و برای وسایل نقلیه ای که به شهر طبس وارد و قصد عزیمت به مشهدالرضا «ع» و بویژه شهرهای کاشمر ، بردسکن ، سبزوار ، نیشابور در خراسان رضوی و شاهرود در استان سمنان و نیز استان خراسان شمالی را دارند مناسبترین و نزدیکترین مسیر مواصلاتی است .

              بخش دستگردان یکی از وسیعترین بخش های استان و کشور با وسعت تقریبی ۱۲۰۰۰ کیلومتر مربع با دو دهستان ( دستگردان و کوه یخاب ) دارای ۳۲۵ آبادی مسکونی و غیر مسکونی اقماری است که از این تعداد ۲۳۳ آبادی آن دارای سکونت فصلی و ۹۳ روستا و محله آن دارای سکونت دائمی می باشد . این بخش از شمال به شهرستان بردسکن در خراسان رضوی و شهرستان شاهرود در استان سمنان و از جنوب به بخش مرکزی شهرستان طبس و از غرب به کویر خور در استان اصفهان و از شرق به شهرستان فردوس در خراسان جنوبی محدود می شود .

           جنوب این بخش را ارتفاعات پیرحاجات ، کوه کال طاق و نیزار ، شمال و شمال شرق را نیز ارتفاعات سیاه کوه ، کوهک ، کوه مسافر ، گوشه کمر ، و ارتفاعات قره سیاه در برگرفته است . این ارتفاعات در شرق عامل جدائی این قسمت از شهرستان طبس از شهرستان فردوس می باشد .

           سایت هودر

بخش دستگردان در یک نگاه

1.       مرکز بخش :                       شهر عشق آباد

2.       وسعت کل بخش :                    ۱۱۲۲۱ کیلومتر مربع

3.       جمعیت بخش :                      ۱۵۰۰۰ نفر

4.       تعداد شهدا ء بخش :              59 شهید

5.       تعداد دهستانها :                 ۲ دهستان ( دستگردان و کوه یخاب )

6.       منابع آبی :                            ۸۹ رشته قنات ـ ۹۳ حلقه چاه ـ ۱۸چشمه

7.       تعداد روستاهای دارای سکنه :          ۹۰ روستا

8.       روستاهای دارای شورای اسلامی :     ۲۶ روستا

9.       تعداد دهیاریها :                             ۲۶  روستا

10.   روستاهای دارای شبکه آبرسانی :    ۵۱  روستا

11.   روستاهای فاقد شبکه آبرسانی :     ۳۹ روستا

12.   جمعیت تحت پوشش کمیته امداد امام خمینی ره :       ۱۳۷۴ نفر با ۶۰۸ خانوار

13.   جمعیت تحت پوشش بهزیستی :         ۴۸۸ نفر

14.   راههای اصلی :                          ۱۸۱ کیلومتر

15.   راههای روستایی :                   ۵/۷۵۹ کیلومتر

16.   راههای عشایری :                     ۷۰۰ کیلومتر

17.   راههای معدنی :                          ۹۷ کیلومتر

18.   سطح زیرکشت محصولات زراعی :        ۲۳۰۳ هکتار

19.   سطح زیرکشت محصولات باغی :         ۶۰۰ هکتار

20.   متوسط ارتفاع از سطح دریا :       ۱۲۰۰  متر

21.   طول جغرافیایی :                      ۵۶  درجه و ۵۷ دقیقه

22.   عرض جغرافیایی :                      ۳ 3 درجه و ۳۵ دقیقه

             غذای محلی عشق آباد کاچی (که ماده اصلی آن گندم میباشد)

روزی شخصی به نام خدابخش رمضان چاله را حفر نمود و از آن آب استخراج نمود .

باتوجه به بالا بودن آبهای زیر زمینی برای این کار زحمت زیادی نکشید . وی با همان آب در محلی که اکنون شهر عشق اباد را تشکیل می دهد شروع به کشاورزی نمود و بر اثر علاقه ای که به این کار داشت از آن قنات کوچک روستایی ساخت که مرکز بخش و سپس شهر عشق اباد را تشکیل داد .

البته در این منطقه روستاهایی با قدمت زیاد وجود داشت که به دلایلی نتوانستند مرکزیت بخش را به خود اختصاص بدهند .

از جمله این روستاها می توان به موارد زیر اشاره کرد : هودر ،‌بادام تک (که در آن زمان که عشق آباد مرکزیت را بدست آورد خالی از سکنه بود و خرابه‌ای بیش نبود)، سریک ، میان آباد ( یکی از روستاهایی که مناسب برای مرکزیت بخش بودو از لحا ظ جمعیت هم از بقیه روستاهای اطراف جمعیت بیشتری داشت ولی به دلیل تعصب بیجا بزرگان یا به اصطلاح ریش سفیدان واملاک داران مبنی بر اینکه موجب شلوغی می‌شود یعنی اول مرکزیت به میان آباد پیشنهاد شد ولی همین بزرگان روستا نپذیرفتند )‌، دستگردان ، ملوند ، دلاکوک ، پاشنه دران ( بنا به بعضی روایات در قدیم در این منطقه شهری وجود داشته که هم اکنون در زیر ماسه های روان مدفون شده است .) و …..

به هر حال هم اکنون شهر عشق اباد که از ترکیب شهر عشق اباد و محله های زیرک آباد ، حاجی آباد و میان اباد تشکیل شده جمعیتی بالغ بر بیش از ۴۷۰۰ نفر را تشکیل می دهد .

منبع : بخشداری دستگردان – سایت هودر

 

آخرین بروز رسانی : 1392/06/09 23:34:50  تعداد مشاهده : 3208  نویسنده / ویرایشگر : moradi-mahdi

خدمات

 

 

 


جمعه
29 دي 1396
2. جمادي‌الاول 1439
2018 Jan 19

 

وب سایت رسمی اداره ثبت احوال بخش دستگردان


طراحی و پیاده سازی توسط : گروه نرم افزاری راک
RaakCMS